Có mối liên hệ giữa bệnh lạc nội mạc tử cung và ung thư buồng trứng không?

Thứ ba - 26/09/2017 19:03
Những phụ nữ sinh ít con mắc bệnh lạc nội mạc tử cung sẽ tăng nguy cơ ung thư buồng trứng và các u ác cạnh buồng trứng.
Có mối liên hệ giữa bệnh lạc nội mạc tử cung và ung thư buồng trứng không?
Nghiên cứu
Nguy cơ bị ungthư buồng trứng của một người phụ nữ trong cả cuộc đời của mình là 1/70. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng, và cũng không có phương tiện tầm soát hiệu quả. Do đó, ung thư buồng trứng thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn, khi mà các phương pháp điều trị còn rất ít hiệu quả.
 
Có nhiều giả thuyết về nguyên nhân của ung thư buồng trứng. Một số  yếu tố về sinh sản (có kinh nguyệt sớm, mãn kinh trễ, có ít con, vô sinh) có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh. Giả thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất giải thích nguồn gốc của ung thư buồng trứng là do tổn thương biểu mô lặp đi lặp lại qua các lần rụng trứng. Các tổn thương bề mặt sau đó sẽ được sửa chữa, và trong suốt quá trình này, những đột biến có thể xảy ra dẫn đến biến đổi ác tính.
 
Ngoài ra, một số giả thuyết khác về nguyên nhân của những biến đổi ác tính ở buồng trứng cũng được đưa ra như: vai trò của gonadotropin; androgen; những thay đổi do phản ứng viêm ở buồng trứng vốn có thể thúc đẩy bởi bệnh lạc nội mạc tử cung.
 
Ung thư buồng trứng và ung thư ống dẫn trứng thường xuất hiện đồng thời; điều này làm tăng khả năng những ung thư biểu mô này có nguồn gốc từ ống dẫn trứng. Bên cạnh đó, những người mang các loại đột biến nhất định (BRCA1 và BRCA2) cũng có nguy cơ cao mắc ung thư buồng trứng.
 
Phụ nữ vô sinh vốn thường chưa có con hoặc có ít con có thể có nồng độ gonadotropin hay androgen cao bất thường, và thông thường cần những kích thích gây rụng trứng nhiều vốn là một phần cùa việc điều trị vô sinh. Thêm vào đó, đa số họ cũng mắc bệnh lạc nội mạc tử cung. Không có gì đáng ngạc nhiên rằng sau đó rấtnhiều nhà nghiên cứu đã cho thấy có một mối liên quangiữa ung thư buồng trứng với các khía cạnh khác nhau của vấn đề vô sinh cùng với các phương pháp điều trị  nó.
 
Dự án OMEGA đã tập trung vào tìm hiểu các ảnh hưởng muộn của các hormon. Hiện nay, phân tích của phân nhóm này đã đánh giá được nguy cơ ung thư buồng trứng ở những phụ nữ có bệnh lạc nội mạc tử cung. Hơn 19.000 phụ nữ đã từng trải qua thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) được đưa vào nghiên cứu OMEGA từ năm 1980 đến năm 1995. Mẫu chứng gồm có 6604 phụ nữ được chẩn đoán vô sinh và không điều trị thụ tinh trong ống nghiệm. Dữ liệu được thu thập từ các bảng câu hỏi, kiểm tra bệnh án, liên kết với ngân hàng dữ liệu mô học và nơi ghi nhận các trường hợp ung thư.
 
Các nhà nghiên cứu đã ghi nhận 2851 phụ nữ lạc nội mạc tử cung được xác định bằng mô học hoặc phẫu thuật và 806 phụ nữ tự báo cáo lạc nội mạc tử cung như là nguyên nhân vô sinh. Mẫu chứng bao gồm 5247 phụ nữ không có bằng chứng bị lạc nội mạc tử cung. Trong quá trình phân tích, các yếu tố như tuổi, việc sử dụng thuốc ngừa thai, số con, và thụ tinh trong ống nghiệm được kiểm soát. Thời gian theo dõi trung bình là 15,2 năm.
 
Phân tích tập trung vào những trường hợp lạc nội mạc tử cung đã được chẩn đoán trước khi có chẩn đoán u buồng trứng. Có 26 trường hợp u buồng trứng (trong đó 16 trường hợp ung thư và 10 trường hợp u giáp biên ác) được chẩn đoán ở nhóm có lạc nội mạc tử cung, và 5 trường hợp u buồng trứng (2 trường hợp ung thư và 3 trường hợp u giáp biên) được chẩn đoán ở nhóm chứng (tỉ số nguy cơ [HR], 8.2, khoảng tin cậy [CI] 95%, 3.1-21.6). Nguy cơ vẫn tương tự sau khi đã điều chỉnh về tuổi tác, sử dụng thuốc uống tránh thai, số con, và điều trị thụ tinh trong ống nghiệm. Phụ nữ uống thuốc tránh thai hơn 5 năm chỉ có một sự gia tăng không đáng kể nguy cơ ung thư buồng trứng (HR, 2.7, CI 95%, 0.7-10.4). Ngược lại, những người có ít hơn 5 năm sử dụng thuốc tránh thai đường uống lại có nguy cơ cao (HR, 6.8, CI 95%, 2.3-20.5).
 
Quan điểm
Nghiên cứu này đã cho thấy phụ nữ vô sinh có bệnh lạc nội mạc tử cung sẽ tăng nguy cơ bị ung thư buồng trứng. Lạc nội mạc tử cung có thể được chẩn đoán ở khoảng 10%-15% phụ nữ và 30%-40% trong nhóm phụ nữ vô sinh. Do đó, dù chỉ dựa trên tương đối ít trường hợp, nhưng nguy cơ tăng ấp 3 đến 8 lần là đã có ý nghĩa
Nhiều nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa ung thư buồng trứng và việc điều trị vô sinh. Các kết quả nghiên cứu cho đến nay đều khẳng định lại các kết quả đã biết. So với dân số chung, những người đã được điều trị vô sinh có nguy cơ ung thư buồng trứng tăng nhẹ, nhưng nguy cơ chủ yếu giới hạn ở phụ nữ chưa có con. Trong nhóm vô sinh, việc sử dụng gonadotropins thường không liên quan với việc tăng nguy cơ so với những người không sử dụng. Hầu hết các nghiên cứu đều gặp các vấn đề về phương pháp, chẳng hạn như thiếu kiểm soát các yếu tố gây nhiễu, thời gian theo dõi ngắn, số lượng các trường hợp ung thư hạn chế, và thu thập dữ liệu không đầy đủ.
 
Những thay đổi do viêm trong bệnh lạc nội mạc tử cung có thể gây ra những biến đổi ác tính. Lạc nội mạc tử cung thường đi kèm với tình trạng vô sinh và chưa sinh con, vì vậy có thể làm tăng nguy cơ nhiều hơn. Một trong những thế mạnh của các nghiên cứu hiện nay là hầu hết các trường hợp lạc nội mạc tử cung được xác định bởi kết quả phẫu thuật hoặc mô học. Phụ nữ tự báo cáo có lạc nội mạc tử cung mà không được xác định bởiphẫu thuật cũng đã được ghi lại, nhưng việc loại bỏ họ khỏi quá trình phân tích sẽ không làm thay đổi đáng kể khuynh hướng của mối liên quan.
 
Thuốc tránh thai thường được sử dụng để giải quyết các vấn đề khác nhau liên quan đến bệnh lạc nội mạc tử cung. Trong nghiên cứu này, những phụ nữ uống tránh thai trong hơn 5 năm có ít nguy cơ ung thư buồng trứng hơn. Sử dụng thuốc tránh thai đường uống có thể giảm đến 50% nguy cơ ung thư buồng trứng . Hiệu quả tương tự cũng được ghi nhận ở những người có lạc nội mạc tử cung. Lợi ích này cần được tiếp tục nghiên cứu.
 
Nhiều phụ nữ bị lạc nội mạc tử cung cần phải phẫu thuật để cải thiện các triệu chứng; đôi khi cũng bị phẫu thuật buồng trứng,  nhất là cắt bỏ buồng trứng. Điều này chắc chắn sẽ có tác động đáng kể đến khả năng thụ thai trong tương lai của họ. Trên cơ sở những phát hiện của nghiên cứu này, phụ nữ vô sinh kèm lạc nội mạc tử cung sẽ bị gia tăng nguy cơ ung thư buồng trứng. Nếu những bệnh nhân này cần phẫu thuật triệt để để cải thiện các triệu chứng của họ, họ  nên xem xét việc sử dụng tế bào trứng được cho hoặc phôi thai bảo quản lạnh để duy trì khả năng sinh sản.

Tác giả bài viết: Bs CKI Tăng Quang Thái (lược dịch)

Nguồn tin: Medscape

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Hội viên
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây